Spółka z o.o. chce udzielić jednemu ze wspólników pożyczki. Czy umowa ta podlega PCC? Czy odsetki naliczone od tej pożyczki podlegają opodatkowaniu VAT w dacie naliczenia, czy też w dacie wpływu na rachunek pożyczkodawcy?

Umowy pożyczki pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku podlegają opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Podatek winien zapłacić pożyczkobiorca w ciągu 14 dni od dnia zawarcia umowy, składając równocześnie deklarację PCC-3 (art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych - Dz. U. z 2007 r. nr 68, poz. 450 ze zm.). Jednakże czynności cywilnoprawne - jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej czynności jest opodatkowana podatkiem od towarów i usług albo zwolniona z podatku od towarów i usług, z wyjątkami, które tu możemy pominąć - nie podlegają opodatkowaniu PCC (art. 2 pkt 4 ww. ustawy).

Ponieważ opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają: odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług (art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT), a udzielanie pożyczek świadczonych także poza systemem bankowym (PKWiU 65.22.10-00.90) może być, jako usługa finansowa, przedmiotem opodatkowania podatkiem VAT, należy ustalić, czy mamy w danym przypadku do czynienia z pożyczką udzieloną przez podmiot nieprofesjonalny, czy też z udzieleniem pożyczki przez podmiot w warunkach określonych w art. 15 ustawy o VAT.

Zgodnie z art. 15 ustawy o VAT, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Za działalność gospodarczą, w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, uważa się wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Działalność gospodarcza obejmuje również czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Gdy więc przedmiotowej pożyczce udzielonej przez spółkę wspólnikowi (nawet jednorazowo) towarzyszyć będzie zamiar udzielania w przyszłości dalszych pożyczek, czynność ta znajdzie się w zakresie przedmiotowym podatku VAT, a tym samym zostanie wyłączona z opodatkowania PCC.

Nie ma przy tym znaczenia fakt, że usługa ta z mocy art. 43 ust. 1 ustawy o VAT jest zwolniona z VAT, bowiem wyłączenie, o którym mowa w art. 2 pkt 4 ustawy o PCC, obejmuje także przypadki czynności (usług) zwolnionych z VAT.

Fakt, że udzielenie pożyczki należy uznać na gruncie ustawy o VAT jako świadczenie usług, nie oznacza, że u podatnika powstanie obowiązek wykazania VAT należnego. Wynika to z faktu, że usługa polegająca na udzieleniu pożyczki - jako usługa pośrednictwa finansowego - korzysta ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT i poz. 3 załącznika nr 4 do ww. ustawy.

Wprawdzie kwota podatku od ww. usługi nie wystąpi, lecz ze względu na to, że usługę tę należy wykazać w deklaracji VAT (w poz. 20), niezbędne jest ustalenie momentu powstania obowiązku podatkowego w VAT. Dla usług finansowych moment powstania obowiązku podatkowego nie został odrębnie określony, czyli powstaje - zgodnie z ogólną zasadą - z chwilą wykonania usługi (art. 19 ust. 1 ustawy o VAT). Jeżeli jednak wykonanie usługi powinno być potwierdzone fakturą, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury, nie później niż w 7. dniu, licząc od dnia wykonania usługi. W tym przypadku za dzień wykonania usługi należy przyjąć dzień otrzymania odsetek, a jeżeli odsetki nie zostaną zapłacone w terminie - dzień, w którym upłynął termin ich zapłaty (por. wyrok NSA z 29 czerwca 1998 r., sygn. akt I SA/Wr 1676/96). 

źródło:
	PODATKI , RACHUNKOWOŚĆ,  PRAWO PRACY, SKŁADKI, ZASIŁKI, EMERYTURY, FIRMA, PRAWNIK RADZI